Drugssmokkel per brief: wat weet jij van synthetische weed?

In feite is SPICE een verzamelnaam voor verschillende varianten van synthetische cannabinoïden die meestal met een chemische naam worden aangeduid zoals JWH-018, AM-2201, MDMB-4en-PINACA, FUB-MDMB en UR-144. Andere straatnamen zijn K2, Boze Rook, Bird Killer, Papier Roken en Black Mamba.

De officiële naam voor deze stof groepen is SCRA’s, een afkorting voor Synthetic Cannabinoid Receptor Agonists. Een agonist is een stof die een biochemische reactie bij bijvoorbeeld een receptor triggert. In het geval van SCRA’s zijn dit receptoren die gevoelig zijn voor door het lichaam gemaakt verwante stoffen, de zogenaamde endocannabinoïden. Het is belangrijk om te beseffen dat synthetische cannabinoïden een volledig ander effect hebben dan door het lichaam aangemaakt cannabinoïden. SCRA’s komen in een onverantwoordelijk hoge dosis in het lichaam terecht zonder de temperende werking van andere stoffen. SCRA’s zijn allemaal variaties op de werkzame stof THC (tetrahydrocannabinol) de belangrijkste psychoactieve stof in cannabis. De stof CBD (cannabidiol), aanwezig in natuurlijke cannabis, is niet aanwezig in SPICE.

Effecten van synthetische cannabinoïden

SPICE is niet de enige synthetische variant van een van oorsprong plantaardige en milde drug die vaak wordt gebruikt bij een inheemse bevolking in de traditionele geneeskunde of als mild stimulerend middel: Zo zijn fentanyl en andere opioïden de gesynthetiseerde variant van papaver. Flakka en 3-MMC/4-MEC (ook wel bekend als miauw miauw) zijn een groep drugs die bekend staat als cathinogenen, geïnspireerd op qat, de mild stimulerende plant die veel in de Hoorn van Afrika wordt gebruikt. Het verschil is dat al deze stoffen vele malen sterker zijn dan de plant waarvan ze afgeleid zijn en dat gebruik ernstige gevolgen kan hebben. Ze richten fysische en psychische schade aan en zijn vaak erg verslavend.

In het geval van cannabis zijn er naast THC nog vele ander cannabonïde stoffen in de natuurlijke plant. De belangrijkste is CBD. Dit heeft niet alleen een medicinale werking, maar heeft ook invloed op ons endocannabinoïdensysteem. Dit is een complex systeem van door het lichaam zelf aangemaakte cannabinoïden die een belangrijke rol spelen in ons zenuwstelsel. Het systeem reguleert ook veel neurofysiologische processen, zoals de reactie op en beleving van pijn, eetlust en spijsvertering, immunologische reactie op ontstekingen en cognitieve functies zoals stemmingen en geheugen. In het lichaam zijn er twee soorten receptoren waarop endocannabinoïden inwerken: CB1 receptoren zijn vooral in de hersenen aanwezig en beïnvloeden geheugen en stemming. CB2 receptoren bevinden zich vooral op immuuncellen (leukocyten, witte bloedcellen) die geactiveerd worden bij ontstekingsprocessen.

Volgens veel medisch onderzoek heeft CBD een positieve invloed op de balans van het endocannabinoïdensysteem en wordt het daarom ook veel gebruikt als zogenaamde ‘medicinale’ marihuana. SCRA’s bevatten geen CBD, alleen aan THC verwante stoffen en reageren veel actiever en agressiever op deze receptoren en verstoren zodoende het delicaat evenwicht in het endocannabinoïdesysteem. Een andere werking van CBD is dat het een bufferende en dempende effect heeft op de psychoactieve werking van THC. Met andere woorden, synthetische cannabinoïden, die alleen uit THC-achtige stoffen bestaan, gedragen zich als een olifant in een porseleinkast. Gebruikers prefereren cannabis boven SCRA’s, op dezelfde manier waarop verslaafden liever heroïne dan fentanyl gebruiken: het origineel heeft volgens kenners een ‘rijker bouquet’ en is meer ‘soulful’.

Weed als hard drug

Op de vrije markt in Nederland wordt dan ook nauwelijks SCRA’s gebruikt, omdat het alternatief, gewone organische weed geprefereerd wordt. Bovendien zijn er tientallen andere synthetische drugs, zoals flakka, GHB, xtc, 4-MMC, ketamine – om er een paar te noemen – eenvoudiger verkrijgbaar. Men moet echter de gekweekte weed van tegenwoordig ook niet beschouwen als een gezond, natuurlijk alternatief. Met een THCgehalte dat soms wel 5 keer hoger is dan de weed die verkrijgbaar was in de hippietijd, zou men de hedendaagse, supersterke weed beter kunnen classificeren als een hard drug.

De risico’s van SPICE zijn aanzienlijk, niet alleen lichamelijk maar ook geestelijk: angst- en paniekstoornissen, paranoia en hallucinaties, hartkloppingen, hoge bloeddruk, epileptische aanvallen, bewustzijnsverlies, misselijkheid en overgeven, acute psychoses. Van een overdosis kan men ook sterven. Er treedt snel een lichamelijke verslaving op. De ontwenningsverschijnselen zijn heftig, met onder andere hallucinaties, pijn, slapeloosheid en algehele verwarring.

Lijst 1A Opiumwet

SCRA’s werden door wetenschappers gesynthetiseerd in de jaren 1970 om beter het endocannabinoïdesysteem te begrijpen voor de ontwikkeling van nieuwe pijnstillers en ontstekingsremmers. De narco-industrie heeft deze kennis overgenomen om ook zelf SCRA’s te produceren, met zuiver winstoogmerk natuurlijk.

SPICE is pas sinds juli 2025 verboden en staat met veel andere synthetische drugs op lijst 1A van de Opiumwet. Daarvoor was het nog gewoon in smartshops en online te koop, soms zelfs bij tankstations. Vaak werd het met een verstuiver op kruiden gespoten om een soort fake weed van te maken. Momenteel wordt het door sommige dealers op marihuana gespoten om het nog sterker te maken. Er worden tegenwoordig ook vapes aangeboden met synthetische cannabinoïden, deze staan bekend onder de naam Sloth Juice. In sommige gevallen is de gebruiker zich hiervan niet eens bewust, en vaak zijn er onverantwoordelijke hoge dosissen waardoor de gebruiker onwel wordt of ergere complicaties optreden.

Plaag in gevangenissen

SPICE is reukloos, kleurloos en kan niet in urine gedetecteerd worden, Daardoor wordt het steeds meer de ‘preferred drug of choice’ in de gevangenis. Het kan ook makkelijk worden binnengesmokkeld, door papier te impregneren en het als brief te sturen. Het risico is dat de hoeveelheid SPICE niet egaal verdeeld wordt en sommige stukken papier vrijwel geen SPICE bevatten terwijl andere een levensgevaarlijke dosis hebben. Om smokkel in de gevangenis tegen te gaan, wordt tegenwoordig de correspondentie aan de gevangenen vaak gekopieerd. De straatnamen ‘Papier Roken’ en ‘Bird Killer’ komen ook uit deze wereld: Bird is slang voor een vonnis, met Bird Killer wordt bedoeld dat de roes van SPICE je de lengte van het vonnis doet vergeten.

In de VS en Engeland is er een ware plaag van SCRA’s in de gevangenis, met alle risico’s van dien. Soms raken mensen in psychose en elk jaar vallen er tientallen doden. Bovendien veroorzaakt de aanwezigheid van SPICE allerhande dynamiek van dealen, schulden en chantage die onwenselijk zijn. In sommige gevangenissen in Nederland en België staat men voor een dilemma: strenge controles op echte cannabis met het risico dat gedetineerden SPICE binnensmokkelen, of cannabis in bepaalde mate tolereren om het gebruik van de gevaarlijk synthetische variant te voorkomen.

Over Teun Voeten

Teun Voeten is een internationaal gerenommeerd oorlogs- en conflictfotograaf, antropoloog en auteur die al decennialang opereert op de snijlijn van geweld, macht en sociale ontwrichting. Vanuit zijn academische achtergrond in culturele antropologie en filosofie ontwikkelde hij een unieke werkwijze waarin visuele journalistiek wordt verbonden met diepgravende analyse van menselijke drijfveren en sociale structuren. Voeten werkte wereldwijd in conflictgebieden en schaduwmaatschappijen, van burgeroorlogen en drugsoorlogen tot de rafelranden van westerse steden, waarbij hij niet alleen de zichtbare gevolgen vastlegt, maar juist de onderliggende mechanismen blootlegt. In het debat over ondermijning is zijn perspectief van grote waarde: hij laat zien hoe illegale netwerken, geweld, economie en dagelijks leven met elkaar verweven raken, en hoe criminaliteit niet losstaat van de samenleving, maar er diep in verankerd is. Zijn werk nodigt uit om voorbij incidenten te kijken en ondermijning te begrijpen als een complex sociaal systeem.