Dichtbij Weerbaar is een nieuw, mobiel voorlichtingsconcept van de Ondermijningsbus®. Het concept versterkt de maatschappelijke weerbaarheid door twee belangrijke maatschappelijke opgaven samen te brengen: inwoners voorbereiden op rampen en crisissen én inwoners weerbaar maken tegen criminele beïnvloeding en georganiseerde criminaliteit.
De kern is eenvoudig: we wachten niet totdat inwoners zelf naar een informatiebijeenkomst komen, maar brengen de voorlichting naar hun eigen leefomgeving. De Ondermijningsbus® staat op het marktplein, in de wijk, bij een winkelcentrum, tijdens een evenement, bij een school, sportvereniging, bedrijf of maatschappelijke organisatie. Juist op plaatsen waar mensen wonen, werken en elkaar ontmoeten, maken we risico’s zichtbaar, bespreekbaar en persoonlijk.
Dichtbij voorlichten is de kracht van het concept. Rampen, langdurige stroomuitval, waterproblemen, cyberaanvallen en georganiseerde criminaliteit lijken voor veel mensen ver weg. Totdat de gevolgen ineens in hun eigen straat, woning, familie, werk of sociale omgeving zichtbaar worden. Algemene informatie bereikt inwoners wel, maar leidt niet automatisch tot ander gedrag. Daarom vertaalt Dichtbij Weerbaar grote en soms abstracte veiligheidsvraagstukken naar herkenbare situaties uit het dagelijks leven.
Dichtbij Weerbaar is geen traditionele informatiebijeenkomst waarbij inwoners vooral luisteren. Het concept is opgebouwd rond contact, gesprek, herkenning, zelfonderzoek en concrete actie. Bezoekers worden uitgenodigd om na te denken over hun eigen situatie:
Door deze vragen ontstaat een echt gesprek. Niet vanuit angst of wantrouwen, maar vanuit het besef dat voorbereiding en weerbaarheid bij iedereen kunnen worden versterkt.
Dichtbij Weerbaar bestaat uit twee zelfstandig inzetbare modules. Gemeenten kunnen één module inzetten of beide onderwerpen combineren in één integraal programma.
De eerste module richt zich op weerbaarheid bij rampen en crisissen. Inwoners onderzoeken met de test Ben jij weerbaar tegen rampen of zij zich minimaal 72 uur kunnen redden wanneer essentiële voorzieningen uitvallen. De test kijkt verder dan alleen het bezit van een noodpakket. “De 72 vragen test voor 72 uur!” Ook gezondheid, medicijnen, informatie, communicatie, brandveiligheid, evacuatie, huisdieren, persoonlijke beperkingen, het sociale netwerk en de uitvoerbaarheid van gemaakte afspraken worden meegenomen.
De tweede module richt zich op weerbaarheid tegen criminelen en criminele beïnvloeding. Met de test Ben jij tegen criminelen opgewassen onderzoeken deelnemers welke omstandigheden hun weerbaarheid kunnen versterken of onder druk kunnen zetten. Daarbij wordt gekeken naar drie leefgebieden: het vak, de ander en jezelf. Ook beschermende factoren, zoals sociale steun, herstelvermogen, grenzen stellen, digitale veiligheid en het bespreekbaar maken van dilemma’s, worden zichtbaar.
Criminele beïnvloeding begint namelijk niet altijd met een bedreiging. Het kan ook beginnen met belangstelling, aandacht, een cadeau, een gunst, een aantrekkelijk aanbod of een ogenschijnlijk onschuldig verzoek. Wie de werkwijze herkent en de eigen omstandigheden kent, kan eerder een grens stellen, afstand nemen, hulp vragen of een melding doen.
De bezoekers krijgen voorlichting en vertrekken niet alleen met informatie, maar met een persoonlijk handelingsperspectief.
De kracht van Dichtbij Weerbaar zit ook in de lokale vertaling. De voorlichting wordt vooraf afgestemd op de gemeente, wijk en doelgroep. Lokale risico’s, voorbeelden, contactgegevens en meldroutes worden in het programma verwerkt. Denk aan de website van de veiligheidsregio, lokale noodsteunpunten, gemeentelijke informatiekanalen, buurtvoorzieningen, zorgorganisaties, wijkagenten en gemeentelijke meldpunten. Bij de module over criminelen wordt duidelijk uitgelegd waar inwoners terechtkunnen met vragen, zorgen of signalen. De voorlichting stimuleert geen eigen onderzoek en geen confrontatie met mogelijke criminelen. Veilig handelen staat centraal: herkennen, afstand bewaren, informatie niet verder verspreiden, advies vragen en melden via de daarvoor bestemde route.
Dichtbij Weerbaar maakt veiligheid zichtbaar, persoonlijk en uitvoerbaar. De Ondermijningsbus® brengt de problematiek naar de leefomgeving van inwoners. De testen maken risico’s concreet. Het gesprek maakt twijfels en kwetsbaarheden bespreekbaar. Het persoonlijke actieplan zet bewustwording om in gedrag.
Want weerbaarheid ontstaat niet alleen door te weten wat er kan gebeuren. Weerbaarheid ontstaat wanneer mensen weten wat zij zelf kunnen doen, wie zij nodig hebben en waar zij terechtkunnen als het erop aankomt. Dat is weerbaarheid in de praktijk.
