Waarom is chocolade zo duur?

Criminele bendes hebben de controle over veel van deze illegale mijnen en gebruiken geweld om gebieden over te nemen. Criminelen kopen landbouwgrond van cacaoboeren om deze te gebruiken voor goudwinning in plaats van cacao. Hoewel de prijzen van chocolade stijgen, profiteren de cacaoboeren hier nauwelijks van, omdat zij vaak een vaste prijs krijgen voor hun bonen. Hierdoor besluiten veel cacaoboeren hun grond te verkopen aan goudzoekers, omdat dit op korte termijn meer oplevert dan het verbouwen van cacao.

Gevolgen van illegale goudwinning

De illegale goudwinning resulteert in diepe kraters en maakt de grond ongeschikt voor landbouw, waardoor opnieuw cacaobomen planten onmogelijk wordt. Dit probleem brengt ernstige gevolgen met zich mee, zoals grootschalige ontbossing, vervuiling van waterbronnen en giftige bodemverontreiniging door het gebruik van kwik en cyanide. Daarnaast worden lokale gemeenschappen door gewapende bendes verdreven en worden arbeiders uitgebuit. Cacaoboeren, vooral in landen als

Ghana, verliezen hierdoor hun land en bron van inkomsten. Hierdoor komt de cacao-industrie onder druk te staan en wordt chocolade wereldwijd duurder. Dit probleem beperkt zich niet tot Afrika; in Zuid-Afrika zijn naar schatting 6.000 illegale goudmijnen actief, en ook in Zuid- en Midden-Amerika neemt de illegale goudwinning toe, met landen als Colombia, El Salvador en Nicaragua als belangrijke hotspots. De combinatie van stijgende goudprijzen, georganiseerde criminaliteit en de teloorgang van cacaoplantages heeft niet alleen een verwoestende impact op lokale gemeenschappen, maar beïnvloedt ook de wereldeconomie.

Gecoördineerde internationale aanpak is nodig

Het streven naar een rechtvaardige cacao-industrie heeft geleid tot initiatieven, die zich richten op het beëindigen van uitbuiting. Een protectiegeldtoeslag op chocolade klinkt misschien als een mogelijke oplossing, maar in de praktijk kan dit criminele activiteiten juist legitimeren en versterken. Hierdoor verslechtert de veiligheidssituatie op lange termijn. In plaats daarvan is het effectiever om te investeren in structurele oplossingen, zoals de versterking van de rechtsstaat, een verbeterde wetshandhaving en het creëren van economische alternatieven voor kwetsbare gemeenschappen. In Suriname zijn bijvoorbeeld stappen gezet met de invoering van de Milieu Raamwet (S.B. 2020, no. 97) om milieudelicten als gevolg van illegale goudwinning aan te pakken. Dit laat zien dat het niet alleen gaat om arbeidsuitbuiting, maar ook om de bredere milieu-impact van de goudwinning en de cacao-industrie. De oplossing ligt niet in geïsoleerde maatregelen, maar in een gecoördineerde internationale aanpak waarin overheden, bedrijven, wetenschappers en maatschappelijke organisaties samenwerken. Dit vraagt om wetenschappelijk onderbouwd beleid, strengere handhaving en economische initiatieven die boeren en arbeiders in staat stellen om onder eerlijke en veilige omstandigheden te werken, zonder afhankelijk te zijn van criminele netwerken.

Illegale goudhandel

Illegale goudhandel vormt een groeiend probleem in Nederland en staat in nauw verband met georganiseerde ondermijnende criminaliteit. Criminele organisaties gebruiken goud niet alleen als middel om illegaal verkregen vermogen wit te wassen, maar ook als betaalmiddel binnen het criminele circuit en als middel om waarde te verplaatsen.

De Nationale Samenwerking tegen Ondermijnende Criminaliteit (NSOC) heeft onderzoek gedaan naar malafide goudhandel en constateerde dat alle fasen van de reguliere goudketen kwetsbaar zijn voor malafide activiteiten. Denk aan:

• Eenvoudig witwassen met goud: crimineel geld wordt direct omgezet in goud, vaak door de aankoop en verkoop van fysiek goud. Dit gebeurt zowel met contant als giraal geld, waardoor het moeilijk wordt om de herkomst van het geld te traceren.
• Ondergronds bankieren met goud: goud wordt gebruikt als alternatief betaalmiddel in criminele netwerken. Crimineel geld wordt omgezet in goud en naar het buitenland vervoerd, waar het wordt verkocht of ingezet voor illegale transacties.
• Fraudecarrousels met goud: dit omvat complexe fraudeconstructies waarbij sloopgoud, nieuwe sieraden en contant geld worden gebruikt om belastingfraude te plegen en crimineel geld wit te wassen. Vaak worden goud en geld frequent geïmporteerd en geëxporteerd om financiële sporen te verhullen.
• Witwassen via mijnbouw of export van goud: criminele netwerken investeren in illegale mijnbouwactiviteiten of kopen illegaal goud op. Dit goud wordt vaak vermengd met legaal gewonnen goud om de herkomst te verhullen en vervolgens geëxporteerd. Criminelen kunnen ook valse mijnbouwvergunningen gebruiken om het witgewassen goud als legitiem te laten lijken.
• Oplichting via goud(handel): dit omvat frauduleuze investeringen in niet-bestaande goudmijnen of fictieve goudtransporten. Criminelen bieden ook nep aandelen in goudbedrijven aan of verkopen niet-bestaande partijen goud aan slachtoffers.

Goud is aantrekkelijk voor criminelen vanwege de stabiele marktwaarde en de hoge waarde in een compact formaat, waardoor het gemakkelijk te verplaatsen en te verbergen is. Criminelen kunnen goud ook verwerken als bouwmateriaal en verwerken in de bouw van hun vastgoed. Hiermee is het niet zichtbaar voor opsporingsdiensten en ook bij brand of bij onderzoek loopt de crimineel geen gevaar.

Goud op deze wijze gebruiken voor criminele activiteiten is dus helemaal niet zo gek, want het opsporen is moeilijk in de praktijk en de waarde is stabiel. Het zou mooi zijn als er meer onderzoek wordt gedaan naar de goudhandel in Nederland en internationaal.

Mocht dit artikel je onrustig maken? Een mogelijke manier om je te kalmeren is het eten van pure chocolade. Pure chocolade bevat namelijk stoffen die een rustgevend effect op het lichaam kunnen hebben. Zo is cacao rijk aan magnesium, een mineraal dat bijdraagt aan ontspanning en het verminderen van stress. Daarnaast bevordert cacao de productie van serotonine, een neurotransmitter die een gevoel van welzijn en ontspanning stimuleert.

Ontwikkeling inkoopprijs cacao (wereldmarktbenchmark)

• 2021: Gemiddelde cacaoprijs +/- 2,43 USD per kilo
• 2022: Gemiddelde cacaoprijs +/- 2,39 USD per kilo
• 2023: Gemiddelde cacaoprijs +/- 3,28 USD per kilo
• 2024: Gemiddelde cacaoprijs +/- 7,33 USD per kilo
• 2025: Gemiddelde cacaoprijs +/- 8,00 USD per kilo

Bronnen: World Bank, Commodity Markets – Pink Sheet (Cocoa) en International Cocoa Organization (ICCO), Annual Average Cocoa Prices.