Vorm en inhoud

Of hij komt in de nasleep van een publicatie van mij, om de stap te zetten van een rapport naar uitvoering. We wisten van elkaar wie we waren, maar scheerden als het ware langs elkaar. Op enig moment kreeg ik in een gemeente onder de rook van Rotterdam een soort waaier, zoals je die ook krijgt als je een verfkleur uitzoekt. Deze zag er keurig uit en ging over ‘de bestuurlijke aanpak van ondermijning’. De ambtenaren waren er enthousiast over, net als over de maker en trainer. Ik zei vriendelijk dankjewel, stopte de waaier in mijn tas en vervolgens in mijn bureau.

Totdat ik mijn bureau eens grondig opruimde. Ik koos zomaar een pagina en in heldere taal las ik typeringen van fenomenen (bijvoorbeeld witwassen, drugs en zorgfraude) en de nodige signalen daarover. Het was inhoudelijk goed. Duidelijk genoeg om meteen te begrijpen, zeker als dit wordt gekoppeld aan een training met casuïstiek en met rode draden voor het organiseren en uitvoeren van een aanpak. Ook viel me nu pas op hoe zorgvuldig die waaier was gemaakt, met iconen en een prettig lettertype. Inmiddels had ik een keer bij een training gezeten, terwijl Jeroen in heldere taal uitleg gaf. Het was steekhoudend, veel inhoud in korte tijd, zonder dat je de kluts kwijtraakte. Jeroen gebruikt namelijk (letterlijk) gestructureerd onderwijsmateriaal. Vorm en inhoud gaan samen. Een trainer die de literatuur volgt, zoals Jeroen, die zou je eigenlijk anders moeten noemen. Lang niet alle trainers doen dit namelijk; de vorm domineert te vaak. Inmiddels is Jeroen niet alleen iemand die de literatuur bestudeert, want hij levert er ook bijdragen aan, getuige het ‘Basisboek Ondermijning’.

Hoe helpt dit een aanpak van ondermijning? Het begrip ondermijning wijst op de schade van georganiseerde misdaad. Er is wat dit betreft veel werk aan de winkel in ons land. De drugscriminaliteit is uit de hand gelopen. En die misdaad heeft dubbele olievlekwerking. Ten eerste in criminele zin, want drugsmisdaad en het daarbij verdiende geld leiden tot (en gaan samen met) talrijke andere misdaadvormen. Ten tweede is er sociale olievlekwerking; de criminele drugswereld trekt opportunisten aan en werft criminele uitvoerders én klanten (naast drugs bijvoorbeeld ook vapes en zorg).

De georganiseerde misdaad is hierdoor (ook) een sociaal probleem. De misdaad is weliswaar internationaal, maar lokaal ingebed: in wijken, dorpen en sociale netwerken. Een schoolvoorbeeld van glocalisering. Criminelen hebben lokale invloed. Ze zuigen mensen – als (drugs)klant, loopjongen of kompaan – de misdaadwereld in. Ze investeren in vastgoed, bedrijven en criminele projecten. Criminelen verdienen aan drugs- en gokverslaving, creëren en misbruiken schulden, huisvesten kwetsbare personen erbarmelijk, buiten arbeidsmigranten en anderen uit, en verleiden of dwingen (jonge) personen om strafbare feiten te plegen. Dit alles is enorm schadelijk: de georganiseerde misdaad maakt veel slachtoffers.

Ondermijning is een serieuze en ernstige zaak. Dat vraagt om urgentie, scherpte en kennis bij de aanpak daarvan. Gelukkig is er inmiddels een hele professionele wereld ontstaan met mensen die hiervan verstand hebben. Al lang niet meer alleen in de wereld van politie en justitie. Die zijn en blijven belangrijk, maar vandaag de dag wordt onderkend dat ook maatschappelijke organisaties (bijvoorbeeld ondernemers en corporaties) en het binnenlands bestuur een taak hebben. Met een sleutelrol voor gemeenten. In die wereld van professionals, rondom alle betrokken organisaties, vervult Jeroen een rol. Hij koppelt vorm en inhoud op een sterke en authentieke manier. Hij overtuigde me dat de vorm belangrijker is dan ik geneigd ben te denken. Door een goede vorm blijft de inhoud beter hangen. Als ik dit schrijf weet ik nog niet hoe dit blad er qua vormgeving uit zal zien. Maar ik durf te schrijven: perfect! Oordeel zelf.