Terug naar start

Grofweg liggen opsporing en vervolging primair bij het Openbaar Ministerie en de politie, terwijl met name de gemeente de regie voert in de bestuurlijke aanpak. Gemeenten zijn immers geen opsporingsinstantie; hun kracht ligt in het bestuurlijk voorkomen en weerbaar maken, en in het organiseren van effectieve samenwerking. Van belang is dan ook dat elke betrokken instantie in de aanpak van ondermijning vanuit de eigen rol verantwoordelijkheid neemt en werkt aan een gemeenschappelijk doel.

We zijn nu in een fase beland waarin we kritisch kijken naar wat georganiseerde ondermijnende criminaliteit in de praktijk is. Te vaak zien we dat allerlei problemen, die voortkomen uit achterstallig werk op het gebied van toezicht en handhaving, simpelweg het label ondermijning krijgen. In werkelijkheid gaat het dan vaak om zaken die tot de reguliere toezichttaken (voorkómen dat iets misgaat) of handhavingstaken (ingrijpen na constateringen) behoren. Alle waarschuwingssignalen op een hoop vegen en meteen bestempelen als ondermijning is verleidelijk, maar lang niet altijd terecht.

Daarom is het van belang bij elk vermeend ondermijningsgeval eerst een paar kritische vragen te stellen:

Achterstallig toezicht?

Is het fenomeen dat we sig-naleren wellicht het gevolg van jarenlange achterstallig toezicht? Met andere woor-den, gaat het om een situatie die door gemiste controles heeft kunnen ontstaan, en zien we nu pas de schadelijke effecten? Als signalen niet of te laat worden opgepakt, ontstaat immers ruimte die door criminelen wordt benut om zich te nestelen in wijken, op bedrijventerreinen, in het buitengebied of in havens.

Handhavingsvacuüm?

Betreft het een kwestie die eigenlijk binnen de nor-male handhavingstaken van verschillende instanties valt, maar die tussen wal en schip is geraakt? Wordt een dui-delijk handhavingsdossier telkens doorgeschoven, omdat meerdere partijen een aandeel hebben, maar niemand de eerste stap zet of regie pakt in het dossier? Een gebrek aan actie zorgt ervoor dat kwaad-willenden ongestoord hun gang kunnen gaan.

Georganiseerd crimineel verband?

Kunnen we aantonen dat er sprake is van een georgani-seerd crimineel verband of een netwerk achter de signalen? Dit is een essentiële vraag, want alleen bij een structureel crimi-neel samenwerkingsverband is het gerechtvaardigd om van georganiseerde ondermijnende criminaliteit te spreken. Zonder die kern, bijvoorbeeld wanneer het ‘slechts’ individuele overtre-dingen betreft, past misschien een andere aanpak beter.

We beseffen steeds vaker dat de sleutel tot een effectieve aanpak niet ligt in nog meer definities, maar in zelfreflectie op onze werkwijzen. Ondermij-ning aanpakken betekent kritisch kijken naar ons eigen werkproces, de juiste vragen stellen en terug naar de basis durven gaan. Toezicht blijkt daarbij een onmisbaar instrument. Sterker nog, een sterk front van preventief toezicht en tijdige handha-ving vergroot onze weerbaarheid en voorkomt dat criminelen voet aan de grond krijgen. Door als overheid aan de voorkant aanwezig te zijn (met controles, vergunningbeheer, Bibob, inspecties en zichtbaarheid in de wijk) snijden we veel proble-men de pas af voordat ze uitgroeien tot ondermij-ning. Daarmee versterken we niet alleen de aanpak van georganiseerde criminaliteit, maar zorgen we ook voor iets heel basaals: veilige en leefbare buurten zonder onacceptabele overlast.

Onze kernboodschap voor dit nummer is dan ook helder: terug naar start! Niet starten bij ondermij-ning, maar bij toezicht en aanwezigheid in de wijk. In plaats van elk probleem meteen als onder-mijning te bestempelen, moeten we eerst onze fundamentele taken op orde hebben. Dat is een prikkelende gedachte om over na te denken!

Op 12 februari 2010 begon mijn ondernemer-schap. Nu, meer dan 15 jaar later, ben ik trots op het vertrouwen van terugkerende klanten en de hoge klanttevredenheid. Van mijn ondernemende opa Huib leerde ik het belangrijkste principe
“Reputatie door prestatie”. En dat is waar ik iedere dag voor ga.

Publiek-private samenwerking is essentieel bij de aanpak van ondermijning. Met mijn bedrijf maak ik écht het verschil door structureel 20% te investeren in kennisontwikkeling en kennisdeling. Samen met een groot netwerk van professionals uit het veld en met onderzoekers en wetenschap-pers bieden we de meest actuele inzichten. Mijn missie is helder: investeren in de samenleving door kennis zonder barrières te delen met pro-fessionals. Dat is mijn focus en mijn duurzaam-heidsprincipe voor de lange termijn. Deze ambitie is geen papieren werkelijkheid, maar wordt concreet zichtbaar in dit eerste nummer van het Ondermijningsmagazine.

Samenwerken? Graag! Voor nu veel leesplezier.

Jeroen Bakker