Weerbaarheid in de zorg. Maak zorgcriminelen niet beter!
Ben jij opgewassen tegen zorgcriminelen? Doe de Zorgweerbaarheidsscan en verhoog je weerbaarheid in de zorg.
Solidariteit vormt het fundament van het Nederlandse zorgstelsel. Burgers dragen gezamenlijk bij aan de financiering van zorg, zodat kwetsbare en zorgafhankelijke personen kunnen rekenen op ondersteuning, behandeling en bescherming wanneer zij dat nodig hebben. Iedereen die zorg nodig heeft, moet erop kunnen vertrouwen dat hulpverleners en zorgorganisaties handelen in het belang van de cliënt.
Dit krachtige fundament is echter het domein geworden van de georganiseerde misdaad. Wat begon met zorgfraude is uitgegroeid tot een groot speelveld van georganiseerde zorgcriminaliteit. Criminelen maken misbruik van kwetsbare mensen, zorggelden en zorgfaciliteiten voor eigen gewin of zij gebruiken de zorg voor andere vormen van georganiseerde criminaliteit.
Zorg, hulpverlening en ondersteuning: wat is het verschil?
Bij de aanpak van zorgcriminaliteit komen vaak de termen zorg, hulpverlening en ondersteuning naar voren. Een korte uitleg van deze termen.
Zorg omvat alle professionele activiteiten die gericht zijn op bevordering van gezondheid, herstel en goed functioneren. Denk aan medische zorg, geestelijke gezondheidszorg of begeleiding bij psychische problemen.
Hulpverlening gaat om doelgerichte interventies om problemen of crisissituaties op te lossen, te verminderen of beter hanteerbaar te maken. Bijvoorbeeld bij schulden, verslaving of andere ingrijpende omstandigheden.
Ondersteuning draait om het versterken van de eigen kracht, zelfredzaamheid en zelfregie om deelname aan de samenleving te bevorderen. Dit kan bijvoorbeeld bestaan uit praktische begeleiding of hulpmiddelen aan huis (trapliften, tilliften, rollators etc.).
Laagdrempelige Zorgweerbaarheidsscan
Bij de aanpak van zorgcriminaliteit gaat veel aandacht uit naar toezicht, wetgeving, handhaving, opsporing en controle. Dat is belangrijk. Eén groep krijgt naar mijn mening nauwelijks aandacht: de cliënten zelf. Oftewel de mensen die zorg, hulpverlening en ondersteuning ontvangen. Vrijwel iedereen krijgt in een bepaalde levensfase of periode te maken met zorg of hulpverlening.
Juist mensen die afhankelijk zijn van zorg, hulpverlening of ondersteuning lopen een groter risico om slachtoffer te worden van misbruik, beïnvloeding, financiële uitbuiting of onjuiste behandeling. Daarom geloof ik dat de beste bescherming begint bij bewustwording en weerbaarheid van cliënten en hun directe omgeving!
Daarom ontwikkelde ik samen met deskundigen en cliënten de Zorgweerbaarheidsscan. Waarom? Mijn missie is dat mensen zoveel mogelijk zelf de regie kunnen nemen en weerbaarder worden tegen zorgcriminaliteit. Daarom krijgt iedereen toegang tot de praktische Zorgweerbaarheidsscan.
Deze scan helpt cliënten, mantelzorgers, familieleden, naasten en begeleiders om signalen van misbruik, fraude of ongewenste en criminele beïnvloeding eerder te herkennen. Daarnaast biedt de scan handvatten om in actie te komen wanneer er risico’s of concrete zorgen zijn.
De Zorgweerbaarheidsscan is bedoeld voor:
- Iedereen die zorg of ondersteuning ontvangt
- Ouderen
- Mensen met een beperking
- Mantelzorgers en familieleden
- Cliëntondersteuners
- Professionals in zorg en welzijn
- Artsen en huisartsen
- Professionals binnen het veiligheidsdomein, zoals wijkagenten en toezichthouders zorg
Vergroot je weerbaarheid
Uit onderzoeken van onder meer de Nederlandse Zorgautoriteit (NZa), de Inspectie Gezondheidszorg en Jeugd (IGJ), gemeenten en opsporingsdiensten blijkt dat zorgfraude jaarlijks leidt tot grote maatschappelijke schade. In 2025 verdween naar schatting 12 miljard euro zorggeld, bedoeld om kwetsbare mensen in onze samenleving te ondersteunen, in de zakken van criminelen (RIEC Oost-Nederland, Meerjarenplan zorgcriminaliteit 2025-2026). Daarnaast blijkt dat kwetsbare mensen onder druk worden gezet, financieel worden uitgebuit of afhankelijk worden gemaakt van personen die misbruik maken van hun positie.
Weerbaar zijn betekent:
- Weten wat je rechten zijn
- Signalen van misbruik herkennen
- Toegang hebben tot begrijpelijke informatie
- Ondersteund worden door je sociale netwerk of zorgnetwerk
- Actief betrokken zijn bij beslissingen over jouw zorg, hulpverlening en ondersteuning
Weerbaarheid verkleint niet alleen de kans op slachtofferschap, maar vergroot ook de eigen regie, kwaliteit van leven en kwaliteit van de ontvangen zorg, hulpverlening en ondersteuning.
De Zorgweerbaarheidsscan is bewust eenvoudig en toegankelijk gemaakt. Je kunt de scan:
- Digitaal invullen (klik hier)
- Downloaden (klik hier), printen en bespreken met familie, mantelzorgers of professionals.
Zo ontstaat een praktisch instrument dat jou helpt om bewuste keuzes te maken en tijdig hulp te vragen wanneer iets niet goed voelt. Op deze manier word en blijf je weerbaar tegen zorgcriminelen.
Help jij mee?
Het delen van de Zorgweerbaarheidsscan is belangrijk. Hoe meer mensen we bereiken, hoe sterker we samen staan tegen zorgcriminelen en georganiseerde criminaliteit. Ken je iemand die afhankelijk is van zorg, hulpverlening of ondersteuning? Deel deze scan met die persoon. Werk je als professional in het zorg-, gezondheids-, welzijns- of veiligheidsdomein? Gebruik de scan in gesprekken met cliënten en collega’s als een praktische tool.
Samen kunnen we ervoor zorgen dat kwetsbare mensen sterker staan, misstanden sneller worden herkend en zorgcriminelen minder kansen krijgen. Sommige mensen kunnen niet kiezen of zij zorg nodig hebben. Daarom moeten we er samen voor zorgen dat zorg veilig blijft. Doe mee en deel de Zorgweerbaarheidsscan.
Vragen?
Heb je vragen of behoefte aan ondersteuning? Neem contact op met jouw gemeente en vraag naar het sociaal domein. Gemeenten kunnen je ondersteunen. Je kunt ook altijd contact opnemen met de praktijkondersteuner van de huisarts of met je huisarts als je twijfelt.
Zorgweerbaarheid is een geregistreerd merk. Ons doel is dat iedereen actief aan de slag gaat met deze scan. Wil je dit product commercieel inzetten? Neem dan contact met ons op.
Waar meld ik misstanden in de zorg?
Het zorgstelsel kent verschillende toezichthouders, uitvoeringsorganisaties en opsporingsinstanties. Welke organisatie bevoegd is om op te treden, hangt af van de aard van de melding.
Ik heb een klacht over slechte, onveilige of onvoldoende zorg
Wanneer je vindt dat de zorg niet voldoet aan de kwaliteitseisen, er sprake is van verwaarlozing, onveilige situaties, ondeskundig personeel of andere tekortkomingen in de zorgverlening, is het belangrijk dit te melden.
Wat zijn voorbeelden?
- Je ontvangt niet de zorg die is afgesproken.
- Een zorgverlener gaat onzorgvuldig om met cliënten.
- Er is sprake van verwaarlozing of onveilige situaties.
- Medewerkers beschikken mogelijk niet over de juiste kwalificaties/diploma’s.
- De kwaliteit van de zorg schiet structureel tekort.
Waar kunt je terecht?
- De zorgaanbieder – Iedere zorgaanbieder is verplicht een klachtenregeling te hebben. Vaak kun je een klacht eerst bespreken met de betrokken zorgverlener, leidinggevende of klachtenfunctionaris.
- Landelijk Meldpunt Zorg (Inspectie Gezondheidszorg en Jeugd – IGJ) – Wanneer een klacht niet wordt opgelost of wanneer sprake is van ernstige risico’s voor cliënten, kun je contact opnemen met het Landelijk Meldpunt Zorg
0800 – 1205 / www.igj.nl - Gemeente – Bij ondersteuning vanuit de Wet maatschappelijke ondersteuning (Wmo) kun je ook terecht bij je gemeente. Gemeenten zijn verantwoordelijk voor de kwaliteit en rechtmatigheid van deze zorg. Bij ondersteuning vanuit de Jeugdwet is de gemeente verantwoordelijk voor de recht- en doelmatigheid van de hulp. De IGJ is verantwoordelijk voor de kwaliteit.
Ik vermoed fraude met zorggeld of zorgdeclaraties
Zorgfraude ontstaat wanneer bewust onjuiste informatie wordt verstrekt om financieel voordeel te behalen. Dit kan plaatsvinden door zorgaanbieders, cliënten, zorgverleners of tussenpersonen.
Wat zijn voorbeelden?
- Zorg wordt gedeclareerd maar niet geleverd.
- Er worden meer uren gedeclareerd dan daadwerkelijk zijn geleverd.
- Er wordt duurdere zorg gedeclareerd dan is verleend.
- Zorggelden worden voor andere doeleinden gebruikt.
- Cliënten worden gevraagd documenten te ondertekenen zonder uitleg.
Waar kun je terecht?
- Gemeente – Wanneer het gaat om zorg die wordt gefinancierd vanuit de Wmo of Jeugdwet.
- Zorgverzekeraar – Wanneer de zorg wordt betaald vanuit de Zorgverzekeringswet (Zvw).
- Zorgkantoor – Wanneer de zorg wordt betaald vanuit de Wet langdurige zorg (Wlz).
- Sociale Verzekeringsbank (SVB) – Bij vermoedens van fraude met betalingen vanuit een persoonsgebonden budget (pgb) kun je melding maken bij SVB. De organisatie zet deze melding door aan de financierende partij (gemeente of zorgkantoor). www.svb.nl
Ik vermoed misbruik van een persoonsgebonden budget (pgb)
Een persoonsgebonden budget is bedoeld om zelf zorg in te kopen. Helaas komt misbruik regelmatig voor.
Wat zijn voorbeelden?
- Het pgb wordt niet besteed aan zorg.
- Een zorgverlener ontvangt geld zonder zorg te leveren.
- Een cliënt wordt onder druk gezet om geld af te staan.
- Er worden valse zorgovereenkomsten gebruikt.
- Iemand anders beheert het pgb zonder toestemming.
Waar kun je terecht?
- Sociale Verzekeringsbank (SVB) – De SVB verzorgt de uitbetaling van pgb-gelden. SVN zet een melding door aan de financierende partij (gemeente of zorgkantoor. www.svb.nl
- De instantie die het pgb heeft verstrekt – Gemeente (Wmo of Jeugdwet), Zorgkantoor (Wlz) of Zorgverzekeraar (Zvw).
- Politie – Wanneer sprake is van fraude, identiteitsmisbruik, vervalste documenten of andere strafbare feiten. Geen spoed: 0900 – 8844
Ik zie signalen van zorgcriminaliteit
Zorgcriminaliteit gaat verder dan fraude. Hierbij wordt de zorgsector gebruikt als dekmantel voor andere vormen van criminaliteit. Vaak zijn kwetsbare cliënten hiervan het slachtoffer.
Wat zijn voorbeelden?
- Arbeidsuitbuiting of andere vormen van mensenhandel.
- Witwassen via zorgbedrijven.
- Drugscriminaliteit binnen zorginstellingen.
- Cliënten worden ingezet voor criminele activiteiten.
- Intimidatie van cliënten of medewerkers.
- Gebruik van valse diploma’s of valse VOG’s.
- Criminele netwerken die zorginstellingen gebruiken voor financieel gewin.
Waar kun je terecht?
- Politie – Bij strafbare feiten of vermoedens van georganiseerde criminaliteit.
Spoed: 112 / Geen spoed: 0900 – 8844 - Meld Misdaad Anoniem – Wanneer je anoniem wilt blijven.
0800 – 7000 / www.meldmisdaadanoniem.nl - Nederlandse Arbeidsinspectie – Bij signalen van arbeidsuitbuiting, schijnconstructies, illegale tewerkstelling of arbeidsfraude.
www.nlarbeidsinspectie.nl - Gemeente – Bij signalen van ondermijning of zorgcriminaliteit kan ook contact worden opgenomen met de gemeente, bijvoorbeeld via de afdeling Openbare Orde en Veiligheid.
Ik twijfel aan een Wlz-indicatie of vermoed fraude binnen de Wet langdurige zorg
De Wet langdurige zorg (Wlz) is bedoeld voor mensen die constante nabijheid of 24-uurszorg nodig hebben.
Wat zijn voorbeelden?
- Twijfel over de juistheid van een indicatie.
- Zorg wordt ontvangen terwijl daar mogelijk geen recht op bestaat.
- Er wordt onterecht zorg gedeclareerd.
- Een indicatie wordt mogelijk misbruikt voor financieel voordeel.
Waar kun je terecht?
- Centrum Indicatiestelling Zorg (CIZ) – Het CIZ beoordeelt aanvragen voor Wlz-zorg en kan vragen beantwoorden over indicaties. www.ciz.nl
- Zorgkantoor – Voor vragen over de uitvoering, levering en bekostiging van Wlz-zorg.
- Nederlandse Zorgautoriteit (NZa) – Bij vermoedens van zorgfraude of onjuiste declaraties. www.nza.nl
Ik ben professional of medewerker en wil een misstand melden
Professionals spelen een belangrijke rol bij het signaleren van zorgfraude, zorgcriminaliteit en kwaliteitsproblemen. Juist medewerkers zien vaak als eerste dat er iets niet klopt.
- Gebruik eerst de interne meldroute – Veel organisaties beschikken over een meldregeling, een integriteitsregeling, een vertrouwenspersoon en een klokkenluidersregeling.
- Inspectie Gezondheidszorg en Jeugd (IGJ) – Bij ernstige risico’s voor de kwaliteit en veiligheid van de zorg. Bijvoorbeeld zorgverwaarlozing, ernstige kwaliteitsproblemen, valse diploma’s, valse VOG’s en onbevoegd personeel.
0800 – 1205 / www.igj.nl - Politie – Bij strafbare feiten of zorgcriminaliteit.
Spoed: 112 / Geen spoed: 0900 – 8844 - Meld Misdaad Anoniem – Wanneer je anoniem wilt melden.
0800 – 7000 / www.meldmisdaadanoniem.nl
Twijfel je?
Twijfel je of iets onder slechte zorg, zorgfraude of zorgcriminaliteit valt? Meld je signaal altijd. De ontvangende organisatie kan beoordelen of zij bevoegd is om op te treden of de melding doorzetten naar de juiste instantie. Meldingen dragen bij aan de bescherming van kwetsbare cliënten, het verbeteren van de kwaliteit van zorg en het voorkomen van misbruik van publieke middelen.
Weerbaarheidsvoorlichting
Wat kan een gemeente doen op het gebied van weerbaarheid en preventie? Een effectieve manier om bewustwording en weerbaarheid te vergroten is het inzetten van de Ondermijningsbus. Dit interactieve voorlichtingsvoertuig maakt het verhaal van georganiseerde en ondermijnende criminaliteit zichtbaar en herkenbaar. Bezoekers krijgen inzicht in de werkwijze van criminelen, leren signalen herkennen en ontvangen praktische handvatten om zichzelf, hun omgeving en hun onderneming weerbaarder te maken.
Daarnaast beschikken wij over een exclusief voorlichtingsconcept rondom zorgcriminaliteit. Ook bieden wij specifieke voorlichtingsprogramma’s voor verschillende doelgroepen, zoals senioren, jongeren, inwoners, ondernemers en professionals. Deze programma’s zijn gericht op het vergroten van de weerbaarheid tegen diverse vormen van georganiseerde criminaliteit.
De Ondermijningsbus behandelt thema’s als drugscriminaliteit, witwassen, mensenhandel en zorgcriminaliteit en maakt deze onderwerpen op een laagdrempelige en interactieve manier bespreekbaar.
Een boost om personen weerbaar de maken? Neem dan een kijkje op ondermijningsbus.nl.
Kennis, expertise en praktijkgericht leren over zorgcriminaliteit
De aanpak van zorgcriminaliteit vraagt om specialistische kennis, actuele inzichten en een brede blik op de manieren waarop criminelen misbruik maken van zorggelden, zorgstructuren en kwetsbare doelgroepen.
Vanuit de experts die verbonden zijn aan Zorgcriminaliteit.nl ontwikkelen en verzorgen wij opleidingen, trainingen, lezingen en workshops die professionals ondersteunen bij het herkennen, voorkomen, aanpakken en weerbaarder worden tegen zorgcriminaliteit en zorgfraude.
Onze opleidingen en trainingen gaan verder dan de traditionele benadering van zorgfraude. Wij richten ons op het bredere fenomeen zorgcriminaliteit: de verwevenheid van fraude, ondermijning, financieel-economische criminaliteit, uitbuiting en georganiseerde criminaliteit binnen de zorgsector. Deelnemers krijgen inzicht in de werkwijzen van malafide zorgondernemers, criminele netwerken en constructies waarmee publieke middelen en kwetsbare cliënten worden misbruikt.
Ons opleidingsaanbod is ontwikkeld voor gemeenten, zorgkantoren, zorgverzekeraars, zorgverleners, hulpverleners toezichthouders, handhavers, opsporingsdiensten, beleidsmakers, contractmanagers en bestuurders. Daarbij staat de verbinding tussen signalering, analyse, aanpak, weerbaarheid en preventie centraal. Naast meerdaagse opleidingen verzorgen wij praktijkgerichte trainingen op het gebied van zorgcriminaliteit, financieel onderzoek, Bibob, ondermijning in de zorg, opsporing, toezicht en integrale samenwerking.
Wij werken vanuit wetenschappelijk onderzoek, praktijkervaring en onderwijskundige principes. Door deze drie pijlers te combineren met de expertise van specialisten uit het werkveld, ontwikkelen wij maatwerkopleidingen en trainingen die impact maken en resultaat in de praktijk opleveren.
Zorgweerbaarheidsscan
De scan bestaat uit acht thema’s. Geef bij iedere vraag een score (zie hieronder). Na elk thema zie je automatisch de score. Aan het einde verschijnt een totaaloverzicht met acties en meldroutes.
0
ja / duidelijk herkenbaar / vaker wel dan niet
1
soms / twijfel / weet ik niet goed
2
nee / niet van toepassing
Signalen van zorgfraude en zorgcriminaliteit
Signalen in de geleverde zorg
- Zorg is gedeclareerd, maar niet geleverd.
- Minder zorg is geleverd dan op papier staat.
- Andere zorg is geleverd dan is geïndiceerd of gedeclareerd.
- Duurdere zorg is gedeclareerd dan feitelijk is geleverd.
- Er wordt structureel meer zorg gedeclareerd dan redelijkerwijs geleverd kan zijn.
- De cliënt ontvangt minder uren zorg dan afgesproken.
- De cliënt ontvangt zorg op andere tijden of in andere omvang dan op papier vermeld.
- Zorg loopt door terwijl de zorgvraag feitelijk is afgenomen of verdwenen.
- Zorg is niet afgestemd op de echte behoefte van de cliënt.
- Zorgplannen sluiten niet aan op de situatie van de cliënt.
- Het zorgplan lijkt vooral geschreven vanuit het belang van de aanbieder.
- Ondersteuning is aanbodgericht in plaats van cliëntgericht.
- De kwaliteit van de zorg is ondermaats.
- Er is sprake van zorgverwaarlozing.
- Er wordt gewerkt met te weinig of ongeschoold personeel.
- Er worden risicovolle zorgtaken uitgevoerd door onbevoegde medewerkers.
- De cliënt krijgt feitelijk onvoldoende begeleiding, toezicht of verzorging.
- De cliënt lijkt achteruit te gaan terwijl op papier intensieve zorg wordt gedeclareerd.
- Er is geen duidelijke relatie tussen de zorgvraag en de geleverde zorg.
- De aanbieder kan niet concreet uitleggen wat precies is geleverd.
- Er ontbreken rapportages of dagverslagen over de geleverde zorg.
- Rapportages zijn summier, standaard of identiek voor meerdere cliënten.
- Rapportages lijken achteraf ingevuld of gekopieerd.
- Er wordt zorg gedeclareerd tijdens afwezigheid van de cliënt.
- Er wordt zorg gedeclareerd terwijl de cliënt elders verbleef of opgenomen was.
- De cliënt weet niet welke zorg officieel geleverd zou moeten worden.
- De cliënt herkent de gedeclareerde zorg niet.
- Mantelzorg of informele hulp wordt als professionele zorg gedeclareerd.
- De cliënt ontvangt zorg niet van de persoon die op papier als zorgverlener staat.
- Er is een groot verschil tussen feitelijke zorg en administratieve werkelijkheid.
Signalen rond declaraties en administratie
- Declaraties zijn onverklaarbaar hoog.
- Declaraties stijgen plotseling zonder duidelijke zorginhoudelijke reden.
- De gedeclareerde uren passen niet bij de personeelscapaciteit.
- Urenregistraties zijn onvolledig, ongeloofwaardig of ontbreken.
- Dezelfde uren lijken dubbel te zijn gedeclareerd.
- Declaraties zijn structureel maximaal of opvallend rond.
- Er zijn declaraties zonder onderliggende zorginhoud.
- Er worden prestaties gedeclareerd die de cliënt niet kent.
- Er worden prestaties gedeclareerd die niet in het dossier terugkomen.
- Er is geen sluitende koppeling tussen indicatie, zorgplan, urenregistratie en factuur.
- Facturen bevatten onjuiste of vervalste gegevens.
- Er worden BIG-nummers of AGB-codes gebruikt die niet kloppen.
- Er wordt gewerkt met vervalste handtekeningen.
- Er worden machtigingsformulieren gebruikt die de cliënt niet kent.
- Er zijn overeenkomsten die de cliënt niet begrijpt of nooit goed heeft gezien.
- Formulieren zijn ingevuld door de aanbieder, zonder echte regie van de cliënt.
- De administratie is niet op orde.
- Dossiers zijn incompleet of inconsistent.
- Administratieve stukken worden niet of laat verstrekt.
- Er is onduidelijkheid over wie de administratie voert.
- De aanbieder kan gevraagde documenten niet overleggen.
- De aanbieder werkt met meerdere versies van documenten.
- Evaluaties, zorgplannen of urenstaten ontbreken of zijn standaardmatig.
- De facturatie wordt niet gesteund door een inhoudelijk dossier.
- Er is sprake van onverklaarbare verschillen tussen contract, factuur en feitelijke zorg.
Signalen bij PGB
- De cliënt begrijpt het PGB niet.
- De cliënt is feitelijk niet pgb-vaardig.
- Een ander regelt alles rond het PGB zonder transparantie.
- De cliënt weet niet wie uit het PGB betaald wordt.
- De cliënt weet niet waarvoor het budget wordt gebruikt.
- De cliënt heeft geen zicht op overeenkomsten of declaraties.
- De cliënt of vertegenwoordiger krijgt druk om een PGB aan te vragen.
- De cliënt is gestuurd richting PGB terwijl dat niet passend lijkt.
- Er is een te hoge PGB-aanvraag gedaan ten opzichte van de werkelijke behoefte.
- De cliënt is geïnstrueerd wat hij of zij moest zeggen om een hogere indicatie of PGB te krijgen.
- Een zorgaanbieder helpt actief om een hogere indicatie te verkrijgen.
- Een zorgaanbieder dringt aan op een PGB in plaats van zorg in natura.
- De zorgverlener en pgb-beheerder zijn dezelfde persoon of organisatie.
- De vertegenwoordiger, beheerder en zorgverlener lopen door elkaar heen.
- De cliënt heeft DigiD, bankpas, zorgpas of papieren afgestaan.
- De pgb-beheerder heeft feitelijk de volledige regie over geld en administratie.
- Er worden betalingen gedaan die de cliënt niet begrijpt.
- Er is sprake van identiteitsmisbruik.
- Er zijn valse handtekeningen op zorgovereenkomsten of declaraties.
- De cliënt ontvangt contant geld uit het PGB.
- De cliënt krijgt cadeaus of beloningen in ruil voor medewerking.
- Familieleden leveren onderling informele zorg terwijl de zorgbehoefte mogelijk gefingeerd is.
- De feitelijke zorg past niet bij het bedrag dat uit het PGB wordt betaald.
- De cliënt weet niet dat namens hem zorg wordt gedeclareerd.
- De aanbieder gebruikt het PGB vooral als verdienmodel.
Signalen bij indicatiestelling en toegang
- De aangevraagde zorg lijkt niet te passen bij de feitelijke problematiek.
- De indicatie is opvallend hoog ten opzichte van het beeld van de cliënt.
- Bij meerdere cliënten van dezelfde aanbieder is de problematiek opvallend gelijk.
- Aanvragen van dezelfde aanbieder bevatten steeds dezelfde formuleringen.
- Er lijkt sprake van standaardmotivaties voor zware indicaties.
- Een begeleider of aanbieder voert het woord tijdens het indicatiegesprek.
- De cliënt krijgt instructies voor het gesprek met gemeente, CIZ of verzekeraar.
- Er worden medische verklaringen of onderbouwingen gebruikt die twijfelachtig zijn.
- Er worden vervalste of gefingeerde documenten gebruikt.
- Er is geen persoonlijk gesprek gevoerd terwijl dat wel nodig was.
- De cliënt is niet echt gezien of gehoord in het indicatietraject.
- Er is sterke druk vanuit de aanbieder om een bepaalde indicatie te krijgen.
- Er is een opvallende concentratie van hoge indicaties rondom één aanbieder.
- De cliënt lijkt vooral zorg te krijgen omdat daarmee geld of woonruimte kan worden geregeld.
- De toegang lijkt gestuurd door aanbod in plaats van behoefte.
Signalen bij het personeel
- Personeel lijkt onvoldoende opgeleid.
- Personeel kan niet uitleggen welke zorg wordt verleend.
- Personeel kent de cliënt of diens zorgvraag onvoldoende.
- Personeel weet niet wat op papier aan zorg geleverd zou moeten worden.
- Er werken opvallend veel jonge, onervaren of ongekwalificeerde krachten.
- Er zijn twijfels over diploma’s, VOG’s of registraties.
- Er werken mensen met valse diploma’s of certificaten.
- Er worden EVC-certificaten of diploma’s gebruikt die twijfelachtig zijn.
- Er zijn onduidelijke constructies met zorgbemiddelings- of uitzendbureaus.
- Personeel lijkt onderbetaald of zwart betaald te worden.
- Er zijn signalen van arbeidsuitbuiting.
- Ingehuurde krachten spreken de taal onvoldoende voor veilige zorg.
- Er worden medewerkers ingezet zonder passende bevoegdheid.
- Er is geen goede vergewisplicht uitgevoerd.
- Personeel is niet bekend met protocollen of calamiteiten.
- Personeel lijkt slechts op papier in dienst.
Signalen bij cliënten
- De cliënt is sterk afhankelijk van de aanbieder.
- De cliënt durft geen klachten te uiten.
- De cliënt is bang zorg of huisvesting te verliezen.
- De cliënt weet niet waar hij signalen kan melden.
- De cliënt heeft weinig zicht op zijn rechten.
- De cliënt begrijpt documenten of afspraken niet.
- De cliënt is sociaal geïsoleerd.
- De cliënt heeft weinig tegenkracht of netwerk.
- De cliënt ontvangt cadeaus, geld of gunsten van de aanbieder.
- De cliënt wordt onder druk gezet om mee te werken.
- De cliënt lijkt bang voor de zorgaanbieder of diens netwerk.
- De cliënt lijkt opvallend afhankelijk gemaakt.
- De cliënt wordt weggehouden bij andere hulpverleners.
- De cliënt wordt beïnvloed in gesprekken met gemeente of indicatiestellers.
- De cliënt wordt gebruikt voor declaraties zonder echte zorgvraag.
- De cliënt wordt ingezet om andere cliënten aan te brengen.
- De cliënt wordt gebruikt voor andere activiteiten dan zorg.
- De cliënt is kwetsbaar door verslaving, beperking, psychische problemen of schulden en
wordt daarop aangesproken. - De cliënt krijgt minder zorg dan nodig, maar werkt toch mee uit angst of afhankelijkheid.
- De cliënt krijgt een vergoeding voor medewerking aan fraude.
Signalen van ronselen en beïnvloeding
- Cliënten worden actief geronseld.
- Er wordt geworven op plekken met kwetsbare doelgroepen.
- De aanbieder benadert mensen direct voor een PGB of indicatie.
- De aanbieder biedt huisvesting, cadeaus of geld in ruil voor zorgdeelname.
- Cliënten worden gelokt met snelle woonruimte.
- Cliënten worden onder druk gezet om een hogere indicatie aan te vragen.
- Cliënten krijgen instructies om bepaalde klachten groter voor te stellen.
- Cliënten worden verleid om over te stappen van zorgverzekering.
- De aanbieder probeert vertegenwoordiger of bewindvoerder te regelen.
- Cliënten worden afhankelijk gehouden door combinatie van zorg, wonen en geld.
- De cliënt wordt bedreigd met stopzetten van zorg of huisvesting.
- De cliënt wordt gevraagd andere cliënten te ronselen.
- De cliënt wordt gebruikt voor criminele activiteiten onder het mom van dagbesteding of
begeleiding. - De cliënt wordt ingezet als katvanger of als schakel in een constructie.
Signalen rond wonen en vastgoed
- Wonen en zorg zijn onduidelijk met elkaar verweven.
- De cliënt moet zorg afnemen om op de woonplek te mogen blijven.
- De aanbieder bezit opvallend veel vastgoed.
- Er zijn onduidelijke huurconstructies.
- Huur en zorg zijn financieel niet goed te scheiden.
- Er wordt veel verdiend aan woningen van cliënten.
- De focus van de aanbieder ligt meer op huisvesting dan op zorg.
- Cliënten wonen in pensionachtige settings met weinig echte begeleiding.
- Huisvesting wordt gebruikt als lokmiddel.
- Cliënten betalen huur via zorggeld of PGB.
- De woonlocatie voelt onveilig of crimineel belast.
- Er zijn signalen van drugs, hennep, opslag of andere illegale activiteiten op of rond de woonlocatie.
- Cliënten laten uit angst misstanden niet zien of melden ze niet.
- De aanbieder gebruikt vastgoed om opbrengsten uit zorg weg te sluizen.
- Er zijn ongebruikelijke geldstromen via huur, renovatie of gelieerde vastgoedbedrijven.
Signalen van verwevenheid met criminaliteit
- De aanbieder of bestuurder heeft antecedenten.
- Personen uit het criminele circuit zijn zichtbaar betrokken.
- Er zijn relaties met drugscriminaliteit, witwassen of mensenhandel.
- Er komen dubieuze personen op de zorglocatie.
- Er zijn signalen van intimidatie of dreiging.
- Er is sprake van chantage of druk op cliënten of personeel.
- Zorg wordt gebruikt als dekmantel voor andere activiteiten.
- Cliënten worden ingezet voor criminele klusjes.
- Er is sprake van criminele uitbuiting.
- Er zijn aanwijzingen voor witwassen via de zorgorganisatie.
- Er zijn katvangers of stromannen in de organisatie.
- Er zijn malafide opleidingsinstituten, uitzendbureaus of facilitators betrokken.
- Er is een sterke overlap met criminele netwerken of families.
- Zorgfraude blijkt samen te lopen met andere vormen van ondermijning.
- Er zijn vermoedens van cash compensatie of schijnconstructies.
- Er worden zorgbedrijven gebruikt voor illegale opslag, productie of afscherming.
- Zorglocaties worden gebruikt voor andere illegale doeleinden.
- Er zijn signalen dat de zorgaanbieder vooral bestaat om andere criminaliteit te faciliteren.
Signalen bij toezicht en controle
- De aanbieder werkt niet mee aan controles.
- De aanbieder vertraagt of blokkeert dossierinzage.
- Gevraagde documenten ontbreken steeds.
- De aanbieder past gedrag of administratie pas aan zodra controle dreigt.
- Er zijn verschillen tussen aangekondigde en onaangekondigde observaties.
- Locatiebezoek geeft een ander beeld dan het dossier.
- Er zijn veel meldingen, maar weinig transparantie richting financiers of toezichthouders.
- De aanbieder wordt door meerdere toezichthouders verschillend beoordeeld door
gebrek aan samenhang. - Signalering vanuit cliënten, wijkteams en contractmanagement komt niet overeen met het
beeld van de aanbieder. - Er is onvoldoende mandaat of proces bij de aanbieder voor kwaliteit en integriteit.
Signalen in het netwerk, bij bewind of vertegenwoordiging
- De aanbieder heeft veel banden met één bewindvoerder, één indicatiesteller of één arts.
- De aanbieder duikt in meerdere gemeenten op met dezelfde werkwijze.
- De aanbieder stopt ergens en start elders opnieuw.
- De rechtspersoon wijzigt tussentijds op verdachte wijze.
- De aanbieder vestigt zich in gemeenten met lichtere eisen.
- De aanbieder wordt door meerdere instanties of cliënten genoemd.
- Er zijn in de buurt klachten over overlast of onveiligheid.
- Er zijn meerdere signalen vanuit wijkteam, buurt, politie of toezichthouders.
- Er zijn opvallend veel cliënten met vergelijkbare constructies bij dezelfde aanbieder.
- Er is een patroon van eerdere onderzoeken, meldingen of interventies.
- De aanbieder ontwijkt voortdurend controle of wisselt constructies na toezicht.
- Er is veel uitval, onrust of verplaatsing van cliënten.
- De cliënt weet niet wie formeel bevoegd is om namens hem te handelen.
- De aanbieder regelt zelf vertegenwoordiging, bewind of administratie.
- De bewindvoerder of vertegenwoordiger is gelieerd aan de aanbieder.
- Er is sprake van machtigingsformulieren die de cliënt niet kent.
- De vertegenwoordiger lijkt vooral in het belang van de aanbieder te handelen.
- Er worden contracten afgesloten namens de cliënt zonder echte regie van de cliënt.
- De cliënt kan niet uitleggen wat de rol van zijn vertegenwoordiger is.
- De cliënt heeft weinig controle over eigen geld, documenten of beslissingen.