Hoe werkt een drugsdealer?

“In Antwerpen is er een speciaal team, het DOT (Drugs Ondersteuningsteam), dat koeriers probeert te onderscheppen en arresteren.”

Nochtans is de kiloprijs van cocaïne aanzienlijk gezakt. Tot voor zo’n zeven jaar was de kiloprijs voor de tussendealer in Rotterdam en Antwerpen rond de 25.000 tot 30.000 euro. Nu is deze gezakt tot soms wel 13.000 euro. Dit komt door een aantal factoren. Vroeger waren Colombia, Bolivia en Peru de belangrijkste bronlanden van cocaïne. Maar tegenwoordig worden er ook plantages aangetroffen in Honduras en Guatemala. Ook in Colombia wordt steeds meer verbouwd, omdat het besproeien van plantages met gevaarlijke verdelgingsmiddelen is gestopt. Ook zijn er dankzij de vredesakkoorden met de communistische verzetsbeweging FARC, die over een soort van monopolie op de plantages beschikte, meer spelers op de markt gekomen: in feite een democratisering van de cocacultivatie waarbij democratisering hier niet als positief moet worden gezien. Schatting is dat de oppervlakte van cocaplantages de afgelopen tien jaar is vervijfvoudigd. Daar komt nog bij dat de extractietechnieken om coca-alkaloïden uit de bladeren te halen, verbeterd is. De kiloprijs voor coke zou nog meer onder druk komen te staan, ware het niet dat de consumptie enorm gestegen is. Volgens cijfers van het Trimbosinstituut zeggen een miljoen mensen in Nederland wel eens cocaïne gebruikt te hebben, een kwart miljoen gebruiken regelmatig. Dat is bijna een verdubbeling vergeleken met tien jaar geleden. Ook in Frankrijk en België is het gebruik aanzienlijk gestegen. Ook het gebruik van crack-cocaïne, de drug of choice voor de onderklasse, is enorm gegroeid.

De Nederlandse en Belgische snuiver merkt echter weinig verschil. Zijn grampakje blijft vijftig euro kosten. Hiermee zijn de winsten voor de kleine dealer enorm gestegen. Het blijft opmerkelijk dat er niet een prijzenslag plaatsvindt tussen straatdealers die pakjes zouden kunnen gaan verkopen voor veertig of zelfs dertig euro. Waarschijnlijk beseffen ze dat ze zichzelf hiermee in de vinger gaan snijden: de kiloprijs kan weer stijgen en de consument kan dan, eenmaal gewend aan de lage prijzen, weigeren meer te betalen, zijn snuif halen bij de goedkoopste dealer of overstappen op goedkopere synthetische drugs.

Uit gesprekken met veel kleine dealers in Antwerpen een paar jaar geleden blijkt er een vast patroon te zijn dat weinig veranderd is en dat in steden in Nederland niet veel anders zal zijn. In 2022 werd een kilo ingekocht voor de groothandelsprijs van 25.000 euro, dat is omgerekend 25 euro per gram. Vervolgens wordt die kilo cocaïne versneden. Dit is een tricky business. Hoe meer er versneden wordt, hoe meer er verdiend wordt. Dit gaat echter alleen maar op tot een bepaalde verdunning, want als er te veel versneden dan wordt de cocaïne te zwak en gaat de klant een andere dealer zoeken. Meest wordt er één op één versneden. Het versnijdingsmiddel moet fysisch op cocaïne lijken en ook hetzelfde gewicht hebben. Het is nog beter als het ook verdovende effecten heeft. Populaire versnijdingsmiddelen zijn manitol, codeïne of cafeïne. Andere versnijdingsmiddelen zijn paracetamol, lidocaïne en levamisol, een antiwormmiddel voor dieren. Dit laatste heeft hetzelfde gewicht als coke. Er is ook een speciaal versnijdingsmiddel, supermix geheten, waarin een combinatie van al deze stoffen zit. Het allernieuwste is het gebruik van procaïne. Dit heeft niet alleen een verdovende werking, maar heeft, eenmaal gekristalliseerd, dezelfde textuur en glans als cocaïne. De productie en kristallisatie moeten in speciale labs gebeuren: werd er in 2023 nog maar één lab opgerold, in 2024 werden er al twintig procaïnelabs opgerold.

Terug naar de dealer. Door de verdubbeling van gewicht heeft de dealer nu 2.000 gram uit zijn kilo. Nu worden daar grampakjes van gemaakt. De truc is dat er altijd minder dan een gram inzit, meestal tussen de 0.6 en 0.7 gram, soms zelf een halve gram. Grofweg maakt de dealer dus uit die ene kilo coke die hij voor 25.000 euro heeft gekocht 3.000 ‘grampakjes’ die voor vijftig euro per stuk verkocht worden. De straatwaarde is dan 150.000 euro en 120.000 euro winst, als we ook nog eens 5.000 euro rekenen voor verpakkingsmateriaal en versnijdingsmiddel.

“De belangrijkst troef van een dealer is zijn klantenlijst. Die is goud waard. Valt zijn telefoon in verkeerde handen, dan kan hij al zijn klanten kwijtraken aan een andere dealer.”

Straathandel in snuifcocaïne bestaat nauwelijks. Dat is iets voor de dakloze onderklasse die crack op de hoek van de straat of een donker plekje in het park koopt. Cocaïne wordt meestal online besteld via WhatsApp of Telegram. Dealers hebben klantenlijsten, wie eenmaal iets besteld heeft, komt op die lijst. Nadert het weekend, dan stuurt de dealer aan al zijn klanten een berichtje dat er weer handel te koop is. Meestal heeft de dealer zogenaamde promotieaanbiedingen: 4 kopen, 1 gratis. Dit lijkt een zeer riante korting, maar aangezien de oorspronkelijk waarde van een ‘grampakje’ ongeveer acht euro is, maakt de dealer bij vier verkochte pakjes plus één gratis, nog steeds 160 euro winst.

Een dealer bezorgt niet zelf, maar heeft koeriers in dienst. In feite is hij de dispatcher, die de berichtjes verstuurd, bestellingen opneemt en zijn bezorgers aanstuurt. Deze bezorgen de coke met de scooter of per auto. De bezorger verdient zelf ook een tientje per pakje. Meestal kan hij tussen de acht en de tien bestellingen op een shift van zes uur doen, waarbij er gemiddeld 2,5 pakjes per keer worden besteld. Dat betekent dus 25 pakjes op een avond waarmee dan 250 euro wordt verdiend. Als we uitgaan dat hiervan in totaal drie pakjes bonusaanbiedingen zijn (niet iedereen bestelt vier plus één gratis), dan is de omzet voor de dispatcher 1.100 euro (22 verkochte pakjes voor vijftig euro). Hiervan gaat 250 euro naar de bezorger. De reële kosten van de 25 pakjes die elk voor acht euro aan coke bevatten is 200 euro. Kortom, de winst voor de dispatcher is 650 euro. Een dispatcher heeft meestal drie jongens voor hem werken en kan dus ruim 2.000 euro op een drukke avond verdienen. Stel dat hij op uitgaansavonden, zoals donderdag, vrijdag en zaterdag werkt, dan is dat 6.000 euro. In een maand 24.000 euro. Niet gek voor iemand die met een telefoon onderaannemers eropuit stuurt.

De belangrijkst troef van een dealer is zijn klantenlijst. Die is goud waard. Valt zijn telefoon in verkeerde handen, dan kan hij al zijn klanten kwijtraken aan een andere dealer. Soms worden dealers overvallen en wordt hun telefoon gestolen. Helaas voor de dealer kan hij dan niet terugvallen op de juridische wegen die voor de meeste mensen begaanbaar zijn en moet hij op zoek naar alternatieve vormen van opsporing, mediatie en sanctionering. En dat loopt meestal fout af.

In de aanpak van cokedealers en hun koeriers is er een enorm verschil tussen Amsterdam en Antwerpen, de twee steden waar percentueel het meest gesnoven wordt. In Amsterdam heeft het aanhouden van kleine dealers geen prioriteit en kunnen ze probleemloos doorgaan met hun handelswaar, meestal per scooter afgeleverd. Ook de consument wordt ongemoeid gelaten. In Antwerpen is er een speciaal team, het DOT (Drugs Ondersteuningsteam), dat koeriers probeert te onderscheppen en arresteren. Omdat er ook in veel van de omringende voorsteden wordt geleverd en Antwerpen autovriendelijk is, wordt er vaak met de auto afgeleverd. Een koerier heeft een aparte manier van rijden op een uitgaansavond. Hij kijkt voortdurend op zijn telefoon en belt om de haverklap. Veelal zijn de koeriers jonge Marokkanen. Wordt een auto met verdacht rijgedrag opgemerkt, dan wordt deze gevolgd door het DOT dat telkens weer met een andere auto een stuk achtervolgt om geen argwaan op te wekken. Wordt er een transactie geregistreerd, dan worden zowel koerier als klant gearresteerd. Vaak wordt er dan ook een huiszoeking gedaan bij de koerier. De gebruiker krijgt een boete, die kan variëren van 150 tot 300 euro en die bij recidive kan oplopen. Critici wijzen erop dat alleen ‘laaghangend fruit’ wordt opgepakt en dat consumptie niet vermindert. Voorstanders van dit beleid wijzen erop dat de ‘kleine garnalen’ uit kunnen groeien tot ‘grote vissen’ en dat de klant een duidelijk signaal krijgt dat de maatschappij cocaïneconsumptie niet accepteert.