Crack steeds populairder in Nederland

Crack is een uitermate gevaarlijke drug met aanzienlijke risico’s voor de gezondheid. Op lichamelijk vlak zijn die verhoogde bloeddruk, cardiomyopathie en ademhalingsmoeilijkheden door allerlei longaandoeningen. Op psychisch vlak kunnen bij zware gebruikers psychoses, waanbeelden, hallucinatie, paranoia en uiteindelijk onomkeerbare hersenbeschadigingen ontstaan.

Rookbare versie van cocaïne

Gewone cocaïne (snuifcocaïne) is in feite een zout dat oplost in water. Daardoor wordt het makkelijk in het neusslijmvlies opgenomen. Roken geeft een intensere high dan snuiven. Gewone poedercocaïne kan echter niet goed gerookt worden, omdat het dan uit elkaar valt in verbrandingsproducten die geen narcotische werking hebben. Daarom maken mensen een rookbare versie door het op te lossen in ammoniak of een oplossing van soda bicarbonaat (baking soda) om de cocaïne te scheiden van de hydrochloride waarmee het verbonden is. Versnijdingsmiddelen op basis van suikers, zoals mannitol en sucrose en het momenteel populaire procaïne lossen ook op. Andere versnijdingsmiddelen zoals fenacetine en levamisol lossen niet op en blijven in de cocaïne aanwezig. Na het koken ontstaat een olieachtige vloeistof die kristalliseert tot kleine brokjes. Daardoor heeft crack ook de

staatnaam rocks. Omdat basische stoffen worden gebruikt in het proces wordt crack ook wel free base genoemd. Crack wordt in een kort glazen pijpje gerookt. Het smelt bij 90 graden en daarna verdampt het zodat de roker de pure cocaïnedampen binnenkrijgt. Vaak wordt een speciale aansteker gebruikt die een blauwe, hete vlam produceert. Bij het roken maakt de smeltende en verdampende crack een knisperend en knetterend geluid vandaar de naam crack.

Verkoopstrategie

Cocaïne wordt in ‘grampakjes’ van 50 euro verkocht en is in feite slechts betaalbaar voor een elite. In de praktijk bevat dit grampakje overigens maar 0,6 gram cocaïne die voor de helft versneden is, dus effectief 0,3 gram cocaïne. Een gebruikersportie crack kost slechts 5 euro en is daardoor binnen ieders bereik. Dit is een verkoopstrategie die zich specifiek richt op een onderklasse van de allerarmsten in de samenleving. De VS zagen eind jaren 80-90 vorige eeuw een crackepidemie die vooral in de zwarte gemeenschap een desastreuze uitwerking had. Daar kostte een portie crack indertijd 3 dollar en was het goedkoper en makkelijker te kopen dan marihuana. In Nederland, maar ook in de grote steden in België en Frankrijk wordt het momenteel voornamelijk gebruik door een groeiende onderklasse van aan lagerwal geraakte arbeidsmigranten en dakloze illegalen.

Opkomst van crack

De opkomst van crack heeft onder andere te maken met het feit dat de markt wordt overspoeld door cocaïne die steeds goedkoper wordt. Niet alleen worden er betere extractiemethodes ontwikkeld om cocaïne uit de cocabladeren te halen, door veredeling van cocaplanten is de concentratie effectieve stoffen gestegen, op een vergelijkbare manier waarop de huidige wiet aanmerkelijk sterker is dan 40 jaar geleden. Er wordt ook steeds meer coca verbouwd. Niet alleen in Colombia, Peru en Bolivia, maar sinds kort ook in Centraal Amerikaanse landen als Guatemala en Honduras. Door deze overproductie is de cocaïneprijs enorm gezakt: de kiloprijs die dealers op het middenniveau betalen is van 30.000 euro een paar jaar geleden tot 15.000 euro gedaald. Het is dus niet meer dan logisch dat dealers op zoek gaan naar nieuwe afzetmarkten die ze aan de onderkant van de maatschappij vinden. Omdat crack lokaal wordt bereid uit cocaïnepoeder, vertaalt dit overschot zich direct in ruimere toegang tot crack, met hogere zuiverheid en stabiele eenheidsprijzen. Opmerkelijk genoeg gaan de grote criminele entrepreneurs zich door de dalende winstmarges ook bezighouden met andere producten. Zo is er de laatste jaren een enorme toename van de marihuanasmokkel uit Canada, waarmee vergelijkbare winsten zijn te maken.

Distributieketen

De distributieketen van crack en poedercocaïne verschilt fundamenteel in schaal, structuur en opsporing. Crack wordt in Nederland vrijwel altijd lokaal bereid, door poedercocaïne in kleine hoeveelheden om te zetten naar rookbare cocaïnebase. Deze omzetting vindt doorgaans plaats op straatniveau of bij gebruikers thuis, zonder dat er sprake is van grootschalige productielabs of aparte importstromen. De verspreiding van crack verloopt via straatdealers, veelal personen die zelf verslaafd zijn en de verkoop gebruiken als overlevingsstrategie. Zij opereren vaak in vaste gebruikersmilieus en zijn moeilijk te traceren vanwege mobiel gedrag, informele verkoop en sterke onderlinge netwerken op straat. In contrast daarmee wordt poedercocaïne op grootschalige wijze geïmporteerd onder georganiseerd crimineel structuur.

De high van crack

Crack en cocaïne zijn chemisch verwant, maar verschillen sterk in gebruik, werking en gebruikersgroepen. De high van crack komt al binnen een minuut, in tegenstelling tot snuifcocaïne waar het hoogtepunt van de high pas na 10 minuten intreedt. Tijdens de high worden enorme hoeveelheden dopamine aangemaakt. De high van crack is heel intens, omdat de werkzame stoffen via de longen gelijk in de bloedbaan worden opgenomen. Maar de high is van uitermate korte duur: van enkele tot maximaal tien minuten. Dan ontstaat een diepe dip, een depressie en een sterk verlangen naar een volgende portie om uit die dip te geraken. Snuifcocaïne is pas na 40 tot 60 minuten uitgewerkt. Zware crackrokers gebruiken soms wel tientallen porties op een dag. Sommigen gaan soms 72 uur door op een binge, waarbij ze 3 nachten niet slapen. Gratis verstrekking, zoals sommigen voorstellen, is volgens experts geen oplossing omdat verslaafden dan alleen maar meer gaan roken. Crack leidt dus sneller tot herhaald gebruik en wordt als sterker verslavend beschouwd vanwege de snelle werking en korte duur. Waar poedercocaïne vooral gebruikt wordt door recreatieve gebruikers in uitgaanscontexten (jongeren, hoger opgeleiden), komt crack hoofdzakelijk voor onder sociaal kwetsbare groepen. Het aantal exclusieve crackgebruikers zonder opiatenverleden groeit en zorgorganisaties signaleren een instroom van jongere gebruikers in opvangsituaties. Vooralsnog is het belangrijk om de ontwikkeling goed in te gaten te houden en te zorgen dat de risicogroep, in dit geval een dakloze onderklasse, niet verder toeneemt.

Wil je meer weten over de opmars van crystal meth? Bestel dan het boek Drug van de duivel.