Criminelen gebruiken verschillende stijlen om mensen te beïnvloeden. De aanpak verschilt, maar het doel is hetzelfde: toegang, invloed en uiteindelijk controle. Deze intimidatie- en beïnvloedingsstrategieën kunnen ook in hybride vorm plaatsvinden. Dit betekent dat verschillende vormen van beïnvloeding en intimidatie gelijktijdig of opeenvolgend worden ingezet. Alle vormen van criminele intimidatie en beïnvloeding kunnen zowel door individuele daders als binnen een georganiseerd crimineel groepsverband worden toegepast. Het groepsverband kan de geloofwaardigheid, intensiteit en impact van de intimidatie versterken.
Wanneer deze vormen van intimidatie of beïnvloeding worden ingezet om een slachtoffer onder druk te zetten of te controleren, kunnen zij – afhankelijk van de gebruikte middelen, het beoogde doel en de omstandigheden van het geval – onder meer leiden tot strafbare feiten zoals bedreiging, dwang, afpersing, afdreiging (chantage), belaging, mensenhandel of andere gewelds- en vermogensdelicten.
Dit is de meest herkenbare vorm van beïnvloeding. Criminelen zetten bewust druk om iemand bang te maken, te laten zwijgen of mee te laten werken. Het doel is simpel: jouw keuzevrijheid beperken. Je werkt niet mee omdat je dat wilt, maar omdat je denkt geen andere optie meer te hebben. Veelvoorkomende vormen zijn bedreigingen (tegen jou of je gezin), intimidatie, chantage en geweld.
Directe intimidatie is meestal niet het begin, maar het eindpunt van een beïnvloedingsproces. Professionele criminele netwerken geven vaak de voorkeur aan subtiele beïnvloeding of omkoping. Geweld, bedreiging en chantage worden veelal ingezet wanneer iemand niet meewerkt of wanneer eerdere pogingen om invloed uit te oefenen zijn mislukt. Laat intimidatie nooit jouw probleem worden. Zodra je zwijgt, vergroot de macht van de dader(s).
Niet alle intimidatie is direct zichtbaar. Criminelen bouwen vaak eerst langzaam en heel subtiel druk op. Er is geen expliciete en openlijke bedreiging, er is geen sprake van fysiek geweld en vaak wordt geen strafbaar feit gepleegd. Toch ontstaat geleidelijk een gevoel van onveiligheid. Kleine herhaaldelijke gebeurtenissen, die afzonderlijk weinig betekenis lijken te hebben, vormen samen een patroon waardoor het slachtoffer ervaart dat hij of zij onder druk wordt gezet. Deze vorm wordt indirecte intimidatie genoemd.
De dader richt zich niet rechtstreeks op het slachtoffer, maar op personen, bezittingen of omstandigheden die voor het slachtoffer van grote betekenis zijn. Door druk uit te oefenen via familie, eigendommen of de reputatie van een crimineel netwerk, probeert de dader invloed uit te oefenen op het gedrag, de besluitvorming of de weerbaarheid van het slachtoffer. Het doel is niet noodzakelijk om direct angst op te wekken, maar om het slachtoffer bewust te maken van zijn of haar kwetsbaarheid. De dader probeert weerstand te verminderen zonder openlijke confrontatie. Vanuit criminologisch perspectief is dit vaak effectiever dan directe bedreiging: subtiele druk roept onzekerheid op, terwijl tegelijkertijd juridische risico’s voor de dader beperkt blijven.
De boodschap is zelden letterlijk uitgesproken, maar wel duidelijk:
Psychologische intimidatie is een vorm van doelgerichte mentale beïnvloeding waarbij de dader probeert het denken, voelen en handelen van een slachtoffer geleidelijk te veranderen. Het doel is niet zozeer directe angst opwekken, maar het creëren van een voortdurende mentale belasting waardoor iemand zich steeds minder veilig voelt, angstig voelt, aan zichzelf gaat twijfelen, continu waakzaam is en uiteindelijk zijn gedrag aanpast. Wanneer iemand voortdurend rekening houdt met de mogelijkheid dat er iets kan gebeuren, ontstaat een toestand van permanente waakzaamheid. Juist deze voortdurende spanning kost veel energie en tast het gevoel van autonomie aan. Er ontstaat onzekerheid en dat is de kern van psychologische intimidatie.
Criminelen investeren niet in cadeaus, maar in verplichtingen. Bij directe instrumentele beïnvloeding is de boodschap duidelijk: jij krijgt iets, maar daar staat iets tegenover. De crimineel investeert in een relatie, maar doet dat niet uit vriendschap. Alles draait om een zakelijke uitwisseling. Er wordt bewust iets aangeboden om een beslissing, handeling of informatie te verkrijgen. Het kan gaan om geld, maar ook om gunsten, cadeaus, luxe (weekendjes weg) of andere (zakelijke) voordelen. De verwachting is altijd dat jij op enig moment iets terugdoet.
De meest effectieve vorm van beïnvloeding begint niet met een bedreiging of een envelop met geld. Ze begint met aandacht. Professionele criminelen begrijpen dat mensen eerder “ja” zeggen tegen iemand die zij kennen, vertrouwen of aardig vinden. Daarom investeren zij eerst in de relatie en pas later in het verzoek. Het afbreukrisico is beperkt en de kans op melden kleiner. Bij Crimeflirt® draait het niet om een snelle actie, maar om een zorgvuldig opgebouwd proces. De crimineel leert jou kennen, ontdekt jouw interesses, gewoonten, kwetsbaarheden en behoeften en bouwt stap voor stap een vertrouwensrelatie op. Het eerste doel is niet informatie of medewerking. Het eerste doel is vertrouwen.
Voor trainingen en workshops over ‘Criminele intimidatie- en beïnvloedingsstijlen’, eventueel in combinatie met Crimeflirt®, kun je contact opnemen met Jeroen Bakker via jeroen@goudtrainingen.nl.
De naam ‘Criminele intimidatie- en beïnvloedingsstijlen’ is als merk geregistreerd. Het bijbehorende gedragswetenschappelijke model is ontwikkeld door Jeroen Bakker. De auteursrechten op de oorspronkelijke uitwerking daarvan berusten bij Jeroen Bakker. Gebruik van de merknaam op een wijze die inbreuk maakt op de merkrechten, evenals het zonder voorafgaande schriftelijke toestemming verveelvoudigen, openbaar maken, bewerken of commercieel exploiteren van auteursrechtelijk beschermd materiaal, is niet toegestaan, behoudens voor zover de wet dit uitdrukkelijk toestaat. Voor toestemming of het aanvragen van een licentie kun je contact opnemen via jeroen@goudtrainingen.nl. Alle rechten voorbehouden.
